Nguyễn Thành Tâm (Đại Ngàn) xin trân trọng cảm ơn bài tham luận của nhà văn Lê Hoài Nam và xin đăng

Nguyễn Thành Tâm (Đại Ngàn) xin trân trọng cảm ơn bài tham luận của nhà văn Lê Hoài Nam và xin đăng nguyên văn bài tham luận
Lê Hoài Nam
Tâm thế con người đương đại
qua một tập thơ
(Đọc “Chạm nẻo người dưng”, tập thơ của Đại Ngàn)
Khi đọc các tập thơ và những bài thơ đăng trên các báo của Nguyễn Thành Tâm được ký bút danh Đại Ngàn khiến tôi tò mò. Đại Ngàn không phải là một danh từ mà là một tính từ; dùng tính từ làm bút danh xưa nay không nhiều văn nghệ sĩ làm, nhưng khi đọc thơ và tìm hiểu “nguồn cội” của tác giả thì tôi lại thấy chị có lý khi làm như vậy.
Ta tìm ta giữa đại ngàn
Mênh mông nắng gió nhân gian kiếp này
(Chùm thơ hai câu, trang 106)
Nguyễn Thành Tâm quê ở huyện Vĩnh Lộc tỉnh Thanh Hóa, một huyện đồng bằng, chỉ riêng cái xã Vĩnh Long của chị là có dãy núi bao ba mặt, với những miệt rừng già ngàn tuổi. Thuở ấu thơ chị tắm táp trong cái mưa cái gió của đại ngàn rừng già. Rừng già, núi cao, suối sâu… đã thành một phần máu thịt của chị. Thuở cắp sách đến trường phổ thông, chị là học sinh chuyên toán ở quê. Hết phổ thông, chị ra Hà Nôi học Đại học Bách khoa, khi ra trường, vì duyên nợ với toán mà chị trở thành giáo viên toán đến giờ. Một số bạn trẻ thời nay hay tìm cách giấu cái nguồn gốc thôn quê của mình, đánh bóng mạ kền để chứng tỏ mình là người thành thị sang chảnh ngẩng mặt lên với đời, thậm chí còn đặt cho mình một cái tên tây tây bên cạnh cái tên Việt từa tựa như một vị Việt Kiều nào đó. Nhưng Nguyễn Thành Tâm không thế. Trong tập thơ, không ít lần chị ví mình như một cánh cò: Cánh cò nhớ thuở nồng nàn/ Cõng theo tiếng sáo non ngàn thuở xưa/ Cánh cò lăn lội giữa mưa/ Hà Thành chẳng có ai đưa cò về…Nói như thế còn bóng bày, ẩn ẩn hiện hiện. Nhưng đến cuối bài thì chị nói thẳng ngay ra cái nguyên căn tự ví mình như cánh cò:
Thị thành nhớ nhớ quên quên
Cò ôm khát vọng một miền gió quê…
(Cánh cò khát vọng, trang 87)
Không những thế, nhiều lần tác giả tự dặn mình không được quên quê hương xứ xở: Dô khoan nào/ Sông Mã anh hùng/ Thanh Hóa dấu yêu/ Xin đừng quên nhé/ Dù ta đi xa/ Vạn ngàn dâu bể/ Lưng mẹ còng/ Khắc khoải triền đê/ Dô khoan nào…/ Đừng quên lối về…(Ai nợ lời thương, trang 109)
Tôi viết văn xuôi, nhưng những năm gần đây tôi được tặng rất nhiều thơ. Vì quý trọng người viết, ai tặng tôi cũng đọc. Thơ dở thì có thể không đọc hết tập. Thơ hay thì tự nó cuốn hút mình phải đọc cho bằng hết. Cách đây mấy hôm, tôi được Nguyễn Thành Tâm (Đại Ngàn) tặng tập Chạm nẻo người dưng, tôi đã đọc hết tập, bởi có những bài thơ hay, câu thơ hay cuốn hút tôi: Tháng năm em về anh vui không/ Lúa chín trĩu bông nhuộm cánh đồng/ Óng vàng như buổi ta hò hẹn/ Ai nép tình ai giữa mưa giông/ Tháng năm em về thăm bến sông/ Còn ai thổi sáo ấm men nồng/ Sắc tím lục bình còn ai tặng/ Trăng còn đỏ mặt chốn mây không? (Tháng năm em về, trang 41)
Tôi nghĩ câu thơ như Trăng còn đỏ mặt chốn mây không? Chắc không chỉ riêng tôi thích!
Có thể nhặt ra một số câu hay trong tập để bạn đọc thưởng thức: Đa đoan nghẹn lối, mây là là bay (trang 29). Đốt chi cho cháy chiều tà/ Tro tàn tình tội bao la nỗi buồn (trang 30). Chỉ có ánh nhìn mà như dao cứa/ Nửa đời người vây bủa nửa lời yêu (Trang 46). Lời yêu người để trên bờ/ Mà ta đuối sức bơ vơ giữa dòng (trang 106). Cánh cò úp mặt trên đồng/ Để tìm hương cỏ ngày không có người (Trang 16)
Trong tập thơ còn rất nhiều câu ấn tượng, ám ảnh như thế. Cái hay của thơ Nguyễn Thành Tâm không phải sự ẩn tàng lấp lánh mà nó ở sự bộc trực. Như nhiều phụ nữ làm thơ, tác giả cũng từng gặp những hệ lụy, bị người thân nghi ngại, ghen tuông. Nguyễn Thành Tâm xử sự theo cách làm thơ thổ lộ nỗi niềm. Trạng huống này không thể úp mở được, thôi thì cứ bộc trực nói ra cho nhẹ lòng: …Buông tay ra cho mãi là cách biệt/ Người tình trong thơ chẳng là ai hết/ Chỉ nửa lời thương ai mê mải dệt/ Mảnh chung tình không có giữa nhân gian/ Chỉ ảo vọng thôi nên anh đừng ghen/ Đừng bận lòng những câu thơ em viết…(Đừng ghen, trang 45). Có khi Nguyễn Thành Tâm càng bộc trực, thậm chí bộc trực một cách dữ dội, lại càng hay: Em gom cạn chữ đàn bà/ Trút hương khờ khạo thật thà yêu anh…(Chùm thơ hai câu, trang 107). Này anh, lối cũ cạn thương/ Tránh em ra, để con đường hồi sinh/ Trả em về lại chính mình/ Trái tim phá ngục nguyên trinh thuở nào (Ngày mồng 8 tháng 3, trang 28), …Người thân đẩy ta về phía người lạ/ Phía ấy mưa giăng mọi ngả đường/ Ta đông cứng từng tế bào huyết quản/ Tỉnh lại trên vùng ngực người dưng…(Cuộc hoán vị, trang 74). Cái hình tượng tỉnh lại trên vùng ngực người dưng thật dữ dội, táo bạo, không giả dối, ngụy biện, người đời sẽ đồng cảm.
Nhưng có lẽ Chạm nẻo người dưng neo đậu được trong lòng người đọc, có tính quán xuyến toàn bộ tập thơ, ấy là mô tả được cái tâm thế chân xác của con người Việt Nam đương đại, tâm thế của con người sống giữa thời đại ngổn ngang phát triển, rất nhiều cơ hội, nhưng cũng không thiếu những bụi bặm, thách thức, hệ lụy: Ta ngược lối giữa lo toan cơm gạo/ Trên đường đua bỏng rát những công danh/ Ta giật mình nước mắt chạy vòng quanh/ Vỡ giấc mơ, dịu dàng hương mùa cũ (Hương mùa cũ, trang 43). Phải, sống trong cơn bão lốc của thời kì đầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa, tác giả không thể không bị cuốn vào cái guồng quay của nó, nhưng may cho tác giả vẫn còn lưu giữ cái “hương mùa cũ”, ấy là cái bản chất ân tình hiếu nghĩa vốn cỏ được nuôi trồng, bồi đắp từ cái thủa còn sống nơi đại ngàn, như một thứ thuốc miễn dịch, để chị không đánh mất mình. Cái nhịp sống đương đại ở thị thành gấp gáp đến độ làm cho tình yêu đôi lứa cũng vội vội vàng vàng: Lời anh hát rất hay/ Sao tim em đau nhói/ Bài thơ tình viết vội/ Tan trong chiều gió bay…(Bài thơ tình phổ nhạc, trang 81). Tình yêu thời mở cửa hội nhập tưởng thênh thang, thoáng đãng nhưng thực tế lại chật chội và đầy những ảo tưởng: Người còn nghe tôi nói không?/ Chữ yêu vụn vỡ đớn đau lòng/ Tôi yêu người nồng trong ảo vọng/ Bởi nhân gian chật đến khôn cùng…(Ảo vọng, trang 71). Và đầy những bất an, bất trắc: Em muốn gói chiều nay/ Cài lên ngàn mắt lá/ Nhỡ ngày mai xa lạ/ Dắt thu qua bồi hồi…(Mắt lá, trang 36)…Có gì đâu/ Nhân gian dễ dãi/ Câu yêu đương chưa đọng đã rơi rồi…(Vu vơ, trang 47). Chật chội, bất an, bất trắc, đương nhiên là sẽ không tránh khỏi nỗi cô đơn, khắc khoải và hoài nghi: Biết là không đến được/ Biết là mãi không nhau/ Đêm xiết ghì hư ảo/ Mênh mang đến bạc đầu…(Đêm, trang 34)…Rồi từ bữa ấy dần xa cách/ Ta yên tâm phía ấy lãng quên rồi/ Ta đâu biết chiều tràn trên khóe mắt/ Họ dằn lòng im lặng để ta vui (Lặng im, trang 7). Vòng run/ Rối giữa đôi bờ/ Người quên/ Ta dỗ/ Những ngờ ngợ vương…(Ngợ vương, trang 35). Nguyễn Thành Tâm mô tả nỗi cô đơn khiến ta rất dễ đồng cảm, nó đánh thức nhân tính trong ta: Chiều nghiêng/ ở phía hoàng hôn/ Ta chênh chao/ phía đoạn đường vừa qua/ Hình như ta dẫm bóng ta/ Nụ cười đông cứng là là phù vân…(Chiều nghiêng, trang 90).
Cái câu: Hình như ta dẫm bóng ta là một câu thơ hay, cô đơn đến thế là cùng! Cô đơn đến lạnh người!
Hẳn vì thế mà đôi khi tác giả phải cầu viện đến Cửa Thiền: Nhân gian ơi cõi tạm chúng sinh/ Tự kiếp nào nợ luân hồi tìm trả/ Nếu vô cớ người làm ta đau quá/ hãy nhân văn hóa giải ở kiếp này…(Kiếp nào ta đã nợ nhau, trang 104). Và nhân ngày lễ Giáng Sinh thỉnh cầu cả Chúa trong Ki-tô giáo, trách yêu Chúa nữa: Nụ hồng lặng khép hương/ Treo khô từ dạo ấy/ Chúa muộn màng đến vậy/ Để em mãi thỉnh cầu/ Năm nào em cũng hỏi/ Noel này anh đâu…(Noel, trang 10). Song, cái nơi che chở cuối cùng vẫn là quê hương nguồn cội. Dù rất yêu quê hương, nhưng có lúc đau khổ đến tột cùng, tác giả đã phải thốt lên tự hỏi: liệu quê hương nguồn cội có còn là nơi nương tựa, cứu rỗi tâm hồn ta:
…Sông còn không bến cũ?
Ta xin phút nương lòng
Lau sậy còn che được?
Cho ta òa nhớ mong
Con cua càng ngày cũ
Có còn giương mắt trong?
Cỏ có còn mướt mát?
Ta gục vào mênh mông!
(Cho ta phút nương lòng, trang 8)
Nguyễn Thành Tâm bắt đầu làm thơ không sớm, cũng không quá muộn. Năm nay chị ở tuổi 44, bắt đầu làm thơ khoảng ba năm nay. Trong vòng hai năm chị cho xuất bản 3 tập: Tràn trong nỗi nhớ (2016), Qua vùng bão nổi (2017), Chạm nẻo người dưng (2017). Trong 3 tập ấy, tôi đánh giá cao Chạm nẻo người dưng, tập thơ mà tôi đang viết về nó. Chỉ một tập thơ này, chị đã xứng đáng là một tác giả.
Tuy nhiên, cũng giống như nhiều tác giả mới cầm bút, Nguyễn Thành Tâm cũng còn những điều cần khắc phục, ấy là khi chị cần phải viết nhanh cho một sự kiện nóng bỏng tính thời sự hoặc cần thể hiện trách nhiệm công dân trước một hiện tượng có khả năng gây tổn hại tới lợi ích quốc gia…thì chị thường tỏ ra dễ dãi, đôi khi hơi cao giọng mà thiếu đi cái trau truốt, trầm sâu, thâm hậu cần thiết của thi ca. Tuy vậy, những bài thơ như thế chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tập sách. Vì thế tôi không thể không nói lời chúc mừng thành công của chị.
Hà Nội, tháng 1 năm 2018.
L.H.N
17/09/2018
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100011397867398
13 bình luận:
Nguyễn Văn Tuất
16-09-2018, 08:38:02
Tuyệt đỉnh chúc mừng em
Đỗ Minh Nguyệt
16-09-2018, 08:38:02
Tuyệt quá chúc mừng cháu nhé
Phạm Ngọc Thao
16-09-2018, 08:38:02
Bình luận của Lê Hoài Nam rất hay.Mình cũng đang mong nhận được hai tập thơ của Đại Ngàn để nhâm nhi về tình quê của nhà thơ Xứ Thanh trong dịp đón Xuân này.
Nguyễn Thu Hương
16-09-2018, 08:38:02
Tuyêt lắm chúc mừng em
Trang Minh
16-09-2018, 08:38:02
Chúc mừng tác giả và bài tham luận ấn tượng nhất của nhà văn Lê Hoài Nam
Yduong Duong
16-09-2018, 08:38:02
Thơ hay người bình lại càng hay.. Cũng giống như cầu thủ đá hay cần huấn luyện viên giỏi vậy chúc mừng...
Nguyễn Cảnh Thực
16-09-2018, 08:38:02
Nhà phê bình văn học đã nói cả rồi . Xin chúc mừng em !
Tran Duc Long
16-09-2018, 08:38:03
Đọc bài luận của Hoài Nam giúp chú vỡ ra nhiều điều hiểu thêm về thơ cháu càng thấy ngưỡng mộ nhiều hơn, Chúc mừng cháu nhé
Trần Viết Vàng
16-09-2018, 08:38:03
Thực ra nghe tên tựa :chạm nẻo người dưng và qua vùng bão nổi cũng tạo cho người đọc cảm giác tò mò rồi...chúc mừng tác giả nhé..ship cho hai quyển đê nàng ơi
Phan Văn Hi
16-09-2018, 08:38:03
Tuyệt vời !Chúc mừng Đại Ngàn !
Tru Duonghoang
16-09-2018, 08:38:03
Quá hay với những suy tư trăn trở i những thăng trầm, thời sự của đất nước này !
Gà Hoa Mơ
16-09-2018, 08:38:03
những lời bình của nhà văn Hoài Nam rất sâu sắc đã giúp người đọc cảm nhận được cái hay của các bài thơ ,mặc dù chưa được đọc thơ của tác giả xong tôi cũng thấy rất hay , và tôi cũng thích cái tên Đại Ngàn , nghe tên thật mênh mang và khoẻ khoắn ,chúc Đại Ngàn sáng tác được nhiều bài thơ hay , các bài thơ của Đại Ngàn đã được nhà văn Hoài Nam viết lời bình sẽ chắp cánh cho các bài thơ bay cao bay xa
Mai Phuong
16-09-2018, 08:38:03
Nguoi binh tho DAI NGAN .Da chim dam trong trong tung cau tho cua ban.Nhung loi binh giau cam xuc. giau tinh nhan van.Khien nguoi nghe.nguoi chua biet phai to mo.cuon hut...!

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *